Pages Navigation Menu

Angielski szpieg Agnieszki Kiełbas-Matei i Elżbiety Gwóźdź – recenzja

Dobre, bo polskie – dobre, bo nasze

[…] wynurzało się monstrum; wynurzało się jak larwa ze stalowego kokonu. Jego aluminiowa powłoka w listopadowym zimnym słońcu połyskiwała budząc podniecenie i strach […] [AS, s. 7]*

Początkowe wersetów prozy Agnieszki Kiełbas-Matei oraz Elżbiety Gwóźdź pt. Angielski szpieg. Pless und Fürstenstein przywodzą na myśl konfrontację z potworem rodem z powieści grozy. Tymczasem jest to opis kołowania sterowca, odbywającego się w 1914 roku w Pszczynie. Miejscowość ta jest położona w pobliżu filii, w której pracuję – stąd niebywałe zainteresowanie, jakim cieszy się książka wydana w maju tego roku przez członków Klubu Miłośników Powieści Kryminalnych „Pod lupą”. Powieść Angielski szpieg jest jednak czymś więcej niż kryminałem.

Utwór opowiada o losach pszczyńskiej magnaterii z 1914 r. – przedstawia zabawne scenki z życia dworskiego („Z uwielbieniem patrzyła na zdumione damy, na twarzach których malowało się zapytanie, czy aby z nich nie kpi […] – Pani hrabina raczy żartować? Krowich wnętrzności używacie Państwo do budowy statków?” [Angielski Szpieg, s. 18]), wprowadza w politykę tamtych czasów („To, że kuzyn z kuzynem machają szabelką na manewrach wojskowych nie oznacza, iż zaraz wypowiedzą sobie wojnę” [Angielski Szpieg, s. 23]), rekonstruuje ówczesne zwyczaje. Czytelnik styka się z autentycznymi postaciami znanymi szerokiemu gronu odbiorców – takimi jak charyzmatyczna księżna Daisy i jej mąż Jan Henryk XV Hochberg książę von Pless, cesarz niemiecki Wilhelm II, hrabia Ferdinand von Zeppelin – które znajdują się w samym centrum prowadzonej na pszczyńskim dworze intrygi.

Agnieszka Kiełbas-Mateja, odpowiedzialna za część historyczną powieści, zgrabnie wplata w fakty, mające miejsce w XX wieku zmyślone przypuszczenia. Podobnie Elżbieta Gwóźdź przedstawia sfabularyzowaną współczesną historię dziennikarskiego śledztwa, którego punktem wyjścia jest ubiegłoroczny pożar na Zamku w Książu** (zarówno pszczyńska posiadłość, jak i rezydencja w Wałbrzychu należały do rodziny Hochbergów). Wszak sprytny, wrocławski dziennikarz Fryderyk (Fritz) Zann – rodem z Larssonowskiego Millenium – przy wsparciu prostodusznego Heńka wpada na trop tajemnicy, która wiąże się z dawnym Księstwem Pszczyńskim…

W opisach historycznych wyczuwalna jest nuta nostalgii („Wtedy zakwitną lipy, na których zapach nikt już nie zwróci uwagi […]” [Angielski Szpieg, s. 26]), przez którą momentami przebija się drobna złośliwość („Najczęściej drobne pantofelki miały do udźwignięcia ciężkie suknie wraz z całą biżuteria, nie licząc tuszy ich właścicielek”[Angielski Szpieg, s. 29]). Ironią naszpikowane są także docinki na temat hulaszczego trybu życia dziennikarskiej braci („Powinno się wcześniej zjeść schabowego w panierce lub inne tłuste cudo ku chwale miażdżycy” [Angielski Szpieg, s. 36]). Zachwyca fenomenalna wiedza historyczna z biegłością wpleciona w tajny dziennik połączona z ogromną rozpiętością językową, jaką wykazują się autorki („Upadek wartości, jakiego tam doznał, naruszył jego kręgosłup moralny tak znacznie, że do teraz balansował na granicy bycia pospolitym fiutem” [Angielski Szpieg, s. 51]).

Czytelników korzystających z mojej biblioteki niebywale bawi lektura książki, która na marginesie literackiej historii, opisuje dobrze znaną im rzeczywistość (wystarczy tylko wspomnieć o długo oczekiwanym przez mieszkańców Pszczyny remoncie dworca, na który zawitał główny bohater, chcąc skonfrontować znaleziony przez siebie dziennik). Podobnie wątek Miejsko-Powiatowej Biblioteki Publicznej w Pszczynie cieszył się ogromną sympatią czytelników, którzy wszak w filii tej biblioteki książkę wypożyczyli. Jest to powieść dobra nie tylko dlatego, że jest utworem lekkim, napisanym z pewną nutką przekory i z mrugnięciem oka do odbiorcy. Jest to powieść dobra, bo polska – dobra, bo nasza.

* Wszystkie cytaty pochodzić będą z książki: Agnieszka Kiełbas-Mateja, Elżbieta Gwóźdź, Angielski szpieg. Pless und Fürstenstein, t. 1, Pszczyna 2015.

** Balu, Dwie osoby z zarzutem nieumyślnego spowodowania pożaru na Zamku Książ, [na:] www.tvn24.pl/wroclaw,44/dwie-osoby-uslyszaly-zarzuty-w-sprawie-pozaru-na-zamku-ksiaz wwalbrzychu,497996.html, dostęp online 15.09.2015.

Aleksandra Sobańska

Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna w Pszczynie Filia Wisła Wielka

Tagi

Skomentuj

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


dziewięć + 1 =

Reklama